• October 3, 2026

  • Ang Diyaryong Pinagkakatiwalaan

Archive for October, 2026

PHILTRA, NAGSAGAWA NG SUMMIT SA NICOTINE AT HARM REDUCTION

Posted on: October 1st, 2026 by Francis Paolo Torres No Comments

NAGSAGAWA ang Philippine Tobacco Harm Reduction Advocates (PHILTRA) ng 2nd National Summit on Nicotine and Harm Reduction, na dinaluhan ng mga medical expert, consumer group at industry representative upang talakayin ang mga polisiya sa sigarilyo, vape at iba pang nicotine products.

Tinalakay sa summit ang mga panukalang pagbabawal sa vaping at heated tobacco products at ang posibilidad na patawan ang vape products ng kapantay na buwis ng sigarilyo.

Ayon sa mga participant, dapat isaalang-alang ang antas ng panganib sa pagbuo ng tax policies at hindi awtomatikong pantayin ang buwis sa smoke-free alternatives at combustible cigarettes.

Binigyang-diin din ang harm reduction, na naglalayong hikayatin ang mga smoker na hindi kayang tuluyang tumigil sa nicotine na lumipat mula sa combustible tobacco sa mga alternatibong mas mababa ang panganib.

Ibinahagi rin ang karanasan ng Sweden, United Kingdom, New Zealand at Japan, kung saan bumaba ang smoking rates kasabay ng pagkakaroon ng alternatives.

Nagbabala naman ang mga participant na ang sobrang taas na buwis sa legal na produkto, kung walang mahigpit na laban sa illegal trade ay maaaring magtulak sa mga consumer na bumili ng mas mura at hindi nabubuwisang produkto.

Nanawagan ang summit ng mas mahigpit na pagpapatupad laban sa illicit trade at access ng kabataan, habang pinananatili ang risk-based distinction sa pagitan ng sigarilyo at smoke-free products. 

(Gene Adsuara)

“Sapat na ang 39 taon”, Kailangan nang ipasa ng Kongreso ang Anti-Political Dynasty Law-Erice

Posted on: October 1st, 2026 by Francis Paolo Torres No Comments

MATAPOS ang 39-taon ng pagkabigong tuparin ang konstitusyonal na mandato laban sa mga political dynasty, hinamon ni Caloocan 2nd District Congressman Edgar “Egay” Erice ang kongreso na tuparin ang tungkuling itinalaga sa kanila ng 1987 Konstitusyon.

Sa kanyang talumpati sa plenaryo nitong Martes, sinabi ni Erice na panahon na para harapin ng Kongreso ang kanilang obligasyon na magpasa ng batas na nagbibigay-bisa sa Artikulo II, Seksyon 26 ng Konstitusyon, na nag-uutos sa Estado na garantiyahan ang pantay na pag-access sa mga oportunidad para sa pampublikong serbisyo at ipagbawal ang mga political dynasty ayon sa maaaring itakda ng batas.

Binanggit ni Erice ang kamakailang desisyon ng Korte Suprema na nagpapatibay na ang Kongreso ay may obligasyong konstitusyonal na ipasa ang Anti-Political Dynasty Law at ang 39 na taon ng kawalang-galaw ng lehislatura ay isang patuloy na paglabag sa obligasyong iyon. Inutusan din ng Korte ang Kongreso na ipasa ang nararapat na batas “sa lalong madaling panahon.”

Binigyang-diin ni Erice na ang isyu ay hindi lamang tungkol sa pagpasa ng isa pang batas, kundi tungkol sa Kongreso mismo na sumusunod sa Konstitusyon.

“Kung tayo mismo ay hindi sumusunod sa Konstitusyon, anong mukha ang ihaharap natin sa ordinaryong mga Pilipino kapag sinabi nating sumunod kayo sa batas?”

“Ang politika ay hindi isang pamilya”. Binibigyang-diin ni Erice na ang mga political dynasty ay hindi lamang tungkol sa mga apelyido, kundi pati na rin sa pagtiyak na ang mga Pilipino ay may pantay-pantay na pagkakataon na pumasok sa pampublikong serbisyo.

Sinabi niya na kapag ang mga halalan ay paulit-ulit na nananatili sa loob ng ilang pamilya, ang espasyo para sa mga karaniwang Pilipino na nais maglingkod sa gobyerno ay lumiliit. 

Binanggit din niya ang koneksyon sa pagitan ng mga probisyon ng konstitusyon tungkol sa pantay na pag-access sa pampublikong serbisyo at mga pampulitikang dinastiya, na nilayon upang matiyak na ang mga pagkakataon para sa pampublikong serbisyo ay hindi limitado sa ilang piling pamilya lamang.

Ibinahagi rin ni Erice ang isang personal na kwento tungkol sa kanyang dalawang anak, na parehong piniling ibigay ang maliit na mana sa isa’t isa sa halip na angkinin ito para sa kanilang sarili. 

Binanggit niya ang kwento bilang halimbawa ng kung ano ang itinuturing niyang tunay na kahulugan ng pamilya.

Aniya hindi ito isang kumpetisyon para sa kung ano ang maaaring makuha, kundi ang kahandaang magbigay-daan para sa iba.

Sinabi niya na pinili rin niyang huwag hikayatin ang kanyang mga anak na pumasok sa halalang pulitika. “Hindi ko kailangang makita ang apelyido ko sa balota para masabing ipinagpapatuloy ng mga anak ko ang paglilingkod ko.”

Para kay Erice, ang pinakamahalagang pamana na maiiwan niya sa kanyang mga anak ay hindi isang posisyon sa politika o makinaryang pampulitika, kundi ang kababaang-loob, delicadeza, malasakit, at pangako sa paglilingkod sa bayan.

Hinamon din ni Erice ang mga pamilyang politikal na ipakita na ang pampublikong serbisyo ay talagang tungkol sa paglilingkod sa tao, sa halip na pagpapanatili ng kapangyarihang politikal sa loob ng pamilya.

Tinukoy din niya si Pangulong Ferdinand “Bongbong” Marcos Jr., na nagpahayag ng suporta para sa Anti-Political Dynasty Law. 

Sinabi ni Erice na dapat gamitin ng Pangulo ang kanyang pampulitikang kapital upang isulong ang batas na hindi nakatuon sa anumang partikular na pamilya o partidong pampulitika, kundi sa sistema ng mga pampulitikang dinastiya mismo.

Binanggit ni Erice ang patuloy na mga pagsisikap sa lehislatura sa Kongreso at binigyang-diin ang pangangailangan ng agarang aksyon kung nais na maipatupad ang isang batas kaugnay ng halalan sa 2028.

Binalaan din niya ang pagpasa ng isang batas na anti-dynasty sa pangalan lamang habang nag-iiwan ng mga eksepsyon at butas na maaaring magpahintulot pa rin ng politikal na pagsunod sa loob ng parehong pamilya.

“Ang Konstitusyon ay nararapat na sundin sa kabuuan, hindi lamang sa anyo.”

Sa pagtatapos, hinimok ni Erice ang kanyang mga kasamahan na sa wakas ay gawing batas ang matagal nang nakabinbing mandato ng konstitusyon. (Richard Mesa)

Nagkataon lang ba o sinadya?Pamamahagi ng bigas ni Unang Ginang Liza, palaging ginagawa- Malakanyang

Posted on: October 1st, 2026 by Francis Paolo Torres No Comments

HINDI masabi ng Malakanyang kung nagkataon lang o sinadya ang pamamahagi ng bigas ni Unang Ginang LIza Araneta-Marcos sa mga miyembro ng transport sector na makailang ulit nang nagdaraos ng transport strike.

Ang katuwiran ni Presidential Communications Office Undersecretary at Palace Press Officer Claire Castro sa press briefing sa Malakanyang palagi naman kasing ginagawa ng Unang Ginang ang pamamahagi ng bigas. 

Sinabi nito na hindi naman kamakalawa lamang ginawa ng Unang Ginang ang pamamahagi ng bigas dahil maging sa ibang aktibidad ng Local Government Units (LGUs) ay makikita ang Unang GInang na namamahagi ng bigas.

“Alam naman po natin na iyong pagbibigay at pamamahagi ng bigas lalung-lalo na sa mga miyembro ng transport sector ay hindi naman kahapon lang ginawa. Pati sa mga ibang local government units ay nakikita po natin ang First Lady Liza Marcos na siya ang namamahagi at nagpapamahagi ng mga bigas,” ani Castro.

“Kung ito ay nagkataon or sinadya, hindi po natin masasabi dahil talaga pong ang First Lady ay tumutugon sa ganitong mga klase ng mga activities,” aniya pa rin. 

Ang maganda lamang aniya rito ay nagkaroon ng pagkakataon na magkita ng personal sina Unang Ginang Liza at MANIBELA chairperson Mar Valbuena.

Isa ang MANIBELA sa transport group na palaging nananawagan ng transport strike.

“Naging maganda ang tugon dahil minsan mas maganda talaga kapag nagkikita nang personal mas nararamdaman ang sincerity at mas nararamdaman din ng mga taong nagkakaroon nang agam-agam. Kapag nagkaroon ka nang agam-agam at naramdaman mo na iyong tao na kausap mo ay may sincerity ay naiibsan iyong takot at iyong fear,” ani Castro.

“So, iyon iyong nakita natin na naramdaman ni MANIBELA Chair. At noong nakita niya na sinsero ang pagganap ni First Lady at paghikayat sa kaniya na iwasan na sana ang strike dahil mas marami namang maitutulong although sabi nga ng ating First Lady ay hindi ito sapat, hindi ito iyong kabuuang tulong. Pero sa ganitong klaseng pamamaraan makikita po natin na handa ang gobyerno na maibsan ang nararamdamang hirap, agam-agam ng atin mga tsuper, ng mga operators dito sa transport sector,” aniya pa rin.

Sa ulat, dumalo si Unang Ginang Liza sa LTO Activity Center sa Quezon City para sa rice distribution program ng pamahalaan sa mga transport worker.

Kabilang sa mga benepisyaryo ng programa ang ilang miyembro ng transport group na Manibela.

Pinangunahan niya ang “Mula sa Puso Para sa Pamilya” program, na namamahagi ng libreng bigas sa mga komunidad sa Metro Manila. ( DARIS JOSE)

Pagdating ng super El Niño at mga epekto nito, puspusang pinaghahandaan ng pamahalaan- Malakanyang

Posted on: October 1st, 2026 by Francis Paolo Torres No Comments

PUSPUSANG pinaghahandaan ng gobyerno ang pagdating ng super El Niño at mga epekto nito sa bansa.

Sinabi ni Presidential Communications Office Undersecretary at Palace Press Officer Claire Castro sa press briefing sa Malakanyang na alinsunod ito sa utos ni Pangulong Ferdinand R. Marcos Jr. sa mga kinauukulang ahensiya ng gobyerno na gawin ang lahat ng hakbang upang maiwasan ang kakulangan sa tubig at malubhang tagtuyot sa buong bansa.

Bilang tugon, naglatag aniya ang National Irrigation Administration sa pamumuno ni Administrator Eddie Guillen ng mitigation action plan para maibsan ang epekto ng parating na tag-init sa mga lupang sakahan.

“Ayon sa plano, gagamitin ng ahensiya ang groundwater maps ng Mines and Geosciences Bureau upang tukuyin ang mga posibleng groundwater sources para suportahan ang solar-powered pump irrigation systems,” ang sinabi ni Castro

Paiigtingin din aniya ng NIA ang inventory at maintenance ng solar-powered pump irrigation systems at ang repair and rehabilitation ng mga lumang pump irrigation systems para masiguro na tuluy-tuloy lang ang operasyon ng mga ito.

“Magdi-deploy naman ng mobile solar pumps ang NIA sa drought-prone and water-stressed areas para sa mabilisang pag-tugon sa tagtuyot lalo na sa vulnerable farming communities,” ang tinuran ni Castro.

Magsasagawa rin aniya ng desilting and clearing operations ang ahensiya sa irrigation canals para ayusin ang daloy ng tubig, pataasin ang water-carrying capacity ng mga ito at tiyakin na maayos ang irigasyon sa kabila ng inaasahang mas manipis na supply ng tubig. ( DARIS JOSE)

Gov’t spending tracking platform ‘COMPASS’…TRANSPARENCY PORTAL PARA SA BUDGET, PORMAL NANG INIUTOS NI PBBM

Posted on: October 1st, 2026 by Francis Paolo Torres No Comments

NAGTATAG si Pangulong Ferdinand Marcos Jr. ng sentralisadong plataporma na naglalayong pahintulutan ang publiko na subaybayan ang government budget, paggastos at implementasyon ng proyekto.

Nilagdaan ni Pangulong Marcos ang Executive Order No. 126 nito lamang Setyembre 28, pagtatatag ng Centralized Open Monitoring Platform for Appropriations and Spending Statistics (COMPASS).

“Kapag pera ng bayan ang pinag-uusapan, dapat malinaw kung saan ito napupunta. Hindi dapat mahirap alamin kung magkano ang inilaan, saan ginastos, at ano ang naging resulta. COMPASS lets the public follow every peso,” ang sinabi ni Executive Secretary Ralph Recto sa isang kalatas.

Mula tracking budgets, sinabi ng Malakanyang na ang COMPASS ay magbibigay ngayon ng impormasyon ukol sa aktuwal na implementasyon ng mga proyekto, kabilang na ang kanilang financial performance, implementation at completion status, procurement information, at iba pang transparency-related data generated sa buong national budget cycle.

Idagdag pa rito, direktang inaatasan ng kautusan ang mga ahensiya ng gobyerno na magsumite at mag-update na kaugnay na impormasyon sa pamamagitan ng COMPASS habang hinihikayat naman ang local government units na gumamit ng plataporma.

Ang COMPASS ay maaari ring iugnay sa umiiral an digital systems, kabilang na ang integrated Financial Management Information System, Budget and Treasury Management System, Philippine Government Electronic Procurement System, Digital Information for Monitoring and Evaluation, at E-Gov PH App.

Samantala, ang COMPASS Council ang mangangasiwa ng plataporma.

Sinabi ng Malakanyang, ang DBM ang tatayong chairman ng konseho at ang co-chair naman ang Department of Information and Communications Technology. 

Ang Department of Finance at Department of the Interior and Local Government (DILG) ang mga magsisilbi namang miyembro nito. 

(DARIS JOSE)

Higpitan ang kampanya laban sa mga abusadong online lenders, panukala ng mambabatas

Posted on: October 1st, 2026 by Francis Paolo Torres No Comments

UMAPAW ang suporta sa panukala ng isang mambabatas na higpitan ang kampanya laban sa mga abusadong online lenders.

Ayon kay Quezon City Rep. Patrick Michael Vargas, may akda ng House Bill No. 9378, nagpahayag ng suporta ang grupong Digital Pinoys sa kanyang panukala, proposed Fair Debt Collection and Digital Lending Consumer Protection Act.

“This strong support is proof that HB 9738 is both timely and urgent. Kapag mismong ang publiko na ang nagsasama-sama para suportahan ang ating panukala, malinaw na may pangangailangan para sa proteksyon laban sa pang-aabuso ng ilang online lenders,” sabi ni Vargas.

Sa isang statement, iginiit ni Digital Pinoys national campaigner Ronald Gustilo ang kahalagahan ng mas mahigpit na regulatory protections.

Sinabi ni Gustilo na kinakailangan ng Securities and Exchange Commission (SEC) ang mas matibay na batas at awtoridad laban sa mga abusadong online lenders na kadalasang inirereklamo sa kanilang pang harass, ipahiya at pambu-bully sa kanilang mga borrowers.

“Hindi po kinukunsinti ng panukalang ito ang hindi pagbabayad ng utang. Ang layunin natin ay tiyakin na ang paniningil ay nananatiling makatao, makatarungan, at naaayon sa batas,” dagdag na paliwanag ni Vargas.
(VINA de GUZMAN)

15 anyos na nagbuwis buhay para iligtas ang mga kaklase sa pamamaril…Fabian, ginawaran ng posthumous Gold Gallantry and Heroism Award, mga mambabatas nagbigay pugay

Posted on: October 1st, 2026 by Francis Paolo Torres No Comments

NAGBIGAY pugay ang mga mambabatas sa isang 15 anyos na estudyante na nagbuwis ng buhay para mailigtas ang kanyang mga kaklase sa pamamaril na naganap sa Tacloban City noong June 22.

Sa ipinasang House Resolution No. 1176, pinarangalan si Scout Chris Lorenz Tanglao Fabian na nagbuwis ng kanyang buhay upang iligtas ang kanyang mga kaklase sa nagaganap na pamamaril sa San Jose National High School sa Tacloban City.

Napatay si Fabian habang tinatangka nitong isara ang pinto ng kanilang silid aralan kung saan nakatakas ang kanyang mga kaklase.

Tatlong estudyante ang napatay samantalang lima naman ang nasugatan sa naganap na pamamaril na kinasangkutan ng dalawang menor de edad na kalaunan ay nadakip ng mga rumespondeng pulis sa tulong ng ilang residente sa lugar.

“In the midst of a dangerous situation, Chris thought of his classmates’ safety. He was young, but his courage and love for others were great. Through this resolution, the entire House honors his life and sacrifice,” pahayag ni Tingog partylist Rep. Jude Acidre, isa sa lumagda sa House Resolution No. 1176.

“No honor can replace the life of a child. To Chris’s family, we stand with you in your grief. We will not forget his courage, his kindness, and his love for his classmates,” dagdag ng kongresista.

Nauna dito, nagbigay pugay ang Boy Scouts of the Philippines kay Fabian na ginawaran ng posthumous Gold Gallantry and Heroism Award. Samantala, idineklara si Fabian bilang “Young Hero” ng Tacloban City government noong August 13. 

(VINA de GUZMAN)

 POSIBLENG ELECTORAL SABOTAGE SA MALUSO BASILAN, INIIMBESTIGAHAN NG COMELEC

Posted on: October 1st, 2026 by Francis Paolo Torres No Comments

SINISILIP ng Commission on Elections (COMELEC) ang posibleng electoral sabotage sa Maluso, Basilan matapos mabuking ang pre-shading at pag-tamper sa mga balota para sa BARMM parliamentary elections.

Aabot sa 36 na presinto ang apektado, na may kabuuang 16,543 balota ang sangkot sa insidente.

Dahil dito, agad na pinahinto ng COMELEC ang distribusyon ng mga apektadong balota at nagpa-reprint ng bago para maipagpatuloy ang halalan.

Gayunman, hindi doon natapos ang aksyon ng komisyon matapos nagalabas ng subpoena ang COMELEC laban sa ilang opisyal — kabilang ang Provincial Election Supervisor, Election Officer ng Maluso, Municipal Treasurer at Mayor — para magpaliwanag sa insidente.

Nilinaw ni COMELEC Chairman George Garcia na hindi nangangahulugang guilty na ang mga pinatawag. Kailangan aniyang makuha ang kanilang panig para makumpleto ang imbestigasyon.

Babala ni Garcia, kung mapatutunayang sinadya ang pag-tamper at mahigit 10,000 boto ang sangkot, maaari itong ituring na electoral sabotage — isang mabigat na election offense.

Patuloy ang malalimang imbestigasyon ng COMELEC para matukoy kung sino ang nasa likod at kung sino ang dapat managot. (Gene Adsuara)

BI, INARESTO ANG AMERIKANONG SANGKOT UMANO SA RACIST NA GULO SA ISANG MALL SA ANGELES

Posted on: October 1st, 2026 by Francis Paolo Torres No Comments

ANGELES CITY, Pampanga – Inaresto ng Bureau of Immigration (BI) ang isang Amerikanong nationals sa Barangay Balibago, Angeles City, Pampanga, dahil sa umano’y undesirability at paglabag sa mga batas sa imigrasyon ng Pilipinas kasunod ng isang iniulat na gulo sa isang mall.

Iniulat ni BI Intelligence Division Chief Fortunato S. Manahan Jr. kay BI Commissioner Joel Anthony M. Viado ang pagkakaaresto kay Patrick Ndukwuegbulam Obison, na kilala rin bilang Dr. Patrick Ndukwuegbulam Obison, 69, base sa Mission Order No. 2026-341 na inilabas noong Setyembre 24.

Nagsimula ang kaso matapos ang isang iniulat na komprontasyon sa isang mall kung saan umano’y nagpakita ang dayuhan ng mapang-abuso, racist at mapanirang asal laban sa mga Pilipino.

Ayon sa ulat, hinarass umano niya ang isang Pilipino at tinawag na animal ang isang lokal na babae sa harap ng publiko.

Nahaharap ang dayuhan sa deportation proceedings dahil sa pagiging undesirability batay sa alegasyong nilait o hinamak niya ang mga Pilipino at nagsagawa ng pampublikong mapang-abuso, racist at mapanirang pag-uugali na umano’y nakasasama sa interes, kaligtasan at kaayusan ng publiko.

Mayroon din siyang kinakaharap na immigration charges dahil umano sa panggugulo sa isang commercial establishment, pag-abala sa public peace, at pangha-harass sa mga lokal na mamamayan.

Natuklasan din ng BI na lumabag din siya sa paglabag sa Section 5 ng Republic Act No. 562 o Alien Registration Act of 1950.

Matapos ang pagkakaaresto, dinala ang dayuhan sa BI Warden’s Facility sa Bicutan, Taguig City , kung saan mananatili siya habang hinihintay ang resolusyon ng kanyang deportation proceedings.

 (Gene Adsuara)

MALABON LGU, NAGTURN-OVER NG 30 RADIOPHONES SA CITY POLICE

Posted on: October 1st, 2026 by Francis Paolo Torres No Comments

PINANGUNAHAN ni Malabon City Mayor Jeannie Sandoval ang seremonya ng pagturn-over ng 30 Push-to-Talk over Cellular (POC) radiophone sa Malabon City Police Station (MCPS) bilang bahagi ng patuloy na pagsisikap ng lungsod na palakasin ang komunikasyon, koordinasyon, at mga operasyon sa pagtugon sa emergency.

Layon nito na bigyan ang mga tauhan ng pulisya ng karagdagang kagamitan sa komunikasyon na magpapadali sa mas mabilis na koordinasyon at mas mahusay na pagbabahagi ng impormasyon sa panahon ng mga operasyon ng pulisya, mga emergency, at iba pang sitwasyong nangangailangan ng agarang pagtugon.

“Napakahalaga ng mabilis at maayos na komunikasyon sa pagpapanatili ng kaligtasan at seguridad ng ating mga Malabueño. Sa pamamagitan ng mga radiophone na ito, mas mapapadali ang koordinasyon ng ating kapulisan at mas mapapabilis ang kanilang pagtugon sa mga insidente. Mahalaga na masiguro ang kaligtasan at kapakanan ng ating mga kababayan,” ani Mayor Sandoval.

Binigyang-diin niya na ang pagbibigay ng angkop na kagamitan sa mga frontline personnel ay bahagi ng patuloy na suporta ng pamahalaang lungsod para sa mga nakaatang tungkuling panatilihin ang kapayapaan at kaayusan, pati na ang pagtugon sa mga emergency sa buong Malabon.

Ang 30 POC radiophone ay gagamitin ng mga tauhan ng pulisya upang mapadali ang komunikasyon at koordinasyon sa field nang real-time. Inaasahang makatutulong ang mga aparatong ito sa mas mahusay na paghahatid ng mahahalagang impormasyon, koordinasyon ng mga operasyon, at pagpapakilos sa mga angkop na tumutugon kung kinakailangan.

Dumalo sa turnover ceremony sina Councilor Leslie Yambao, City Administrator Dr. Alexander T. Rosete, Malabon Police Chief P/Col. Kenneth Mission, PSSg. Renz Joseph Pamplona, PLt. Jairus Montero, at ang Officer-in-Charge ng Malabon Disaster Risk Reduction and Management Office (MDRRMO) na si G. Roderick Tongol.

Sinabi ni Dr. Rosete na ang pagpapalakas sa kakayahan sa komunikasyon ng mga frontline personnel ay makatutulong upang mapabilis ang paghahatid ng mahahalagang impormasyon at ang pagpapakilos sa mga angkop na tumutugon.

“Patuloy nating susuportahan ang ating mga kapulisan at iba pang frontliners upang magkaroon sila ng mga kagamitan na makatutulong sa kanilang araw-araw na serbisyo. Ang bawat hakbang na ginagawa natin ay nakatuon sa mas ligtas at mas maayos na Malabon,” ani Rosete.

Muling tiniyak ni Mayor Sandoval na patuloy na magbibigay ng suporta at mga kagamitan ang pamahalaang lungsod upang mapalakas ang kakayahan ng mga frontline personnel sa paghahatid ng mabilis at epektibong serbisyo sa mga mamamayan ng Malabon. (Richard Mesa)