NAGLABAS ng kanyang pahayag si Navotas Representative Toby Tiangco hinggil sa pagbuo ng maliit na committee at budget transparency at sinagot din nito ang tanong ng Spokesperson ni Speaker Romualdez; “Bakit ngayon ka lang nagsalita tungkol sa Small Committee sa budget?”
“Sinubukan ko na yan noong una akong pumasok sa Kongreso, pero hindi umobra. Ngayong malinaw ang panawagan mismo ni President Bongbong Marcos sa SONA—transparency, lalo na sa budget—baka may pag-asa na,” sagot ni Tiangco.
Ayon sa Spokesperson ni Speaker Martin Romuladez, gusto rin daw nila ng open bicam, pero ako daw ang gumawa ng motion na gawin ang individual amendments sa plenary at wag sa Small Committee.
Sinabi naman ni Cong. Tiangco na dalawang beses ang pagpasok ng budget amendments; una sa Small Committee, pangalawa sa bicam.
Nais din niya ipaalala ang Section 56 ng House Rules Amendments: “After the close of debate, the House shall proceed to the consideration of committee amendments subject to the five-minute rule. A Member who desires to speak against a committee amendment shall also have five (5) minutes. AFTER THE COMMITTEE AMENDMENTS, INDIVIDUAL AMENDMENTS SHALL BE CONSIDERED AND SHALL LIKEWISE BE SUBJECT TO THE FIVE-MINUTE RULE. THE FIVE-MINUTE RULE SHALL ALSO APPLY IN THE CONSIDERATION OF AN AMENDMENT TO AN AMENDMENT, OR OF AN AMENDMENT BY SUBSTITUTION.”
“Ang ibig sabihin ay base sa aming Rules, ang individual amendments ay talagang ginagawa sa plenary session. Sa lahat ng nakaraang budget, ang mayorya ang naghahain ng motion na amyendahan ang rules para gumawa ng Small Committee na binubuo ng apat na tao lamang. At sa lahat ng ipinapasang batas, sa General Appropriations Bill o budget lang ito ginagawa. Sa lahat ng ibang batas, walang Small Committee,” ani Tiangco.
“Hindi naman lahat ng amendment masama. Meron talagang mga amendment na kailangan para mapabuti ang batas. Ang problema, ang budget insertion ay isang anyo ng amendment, at nangyayari ang budget insertions sa Small Committee. Kaya kung walang tinatago, anong ikinatatakot nilang pag-usapan ito nang hayagan sa open session? Ang matatakot lang sa public discussion ng individual amendments ay yung may itinatago. Kung maganda ang intensyon, bakit ayaw nilang gawin din ito sa harap ng taumbayan sa Plenary Session?” dagdag niya.
“Halos isang buwan pinag-uusapan ang budget. Bakit dedesisyonan ng apat na tao sa tagong paraan ang amendments dito kung puwedeng lantaran itong pag-usapan? Apat na tao lang ang bumubuo ng Small Committee, sila na lang ba ang Kongreso?” sabi pa niya.
Sinabi rin ni Tiangco na kung seryoso talaga sa transparency, i-post sa website ng House of Representatives ang minutes ng Small Committee sa 2025 Budget. Kung walang minutes, anong transparency ang sinasabi nila at bakit pa nila ito ipagpapatuloy sa 2026 Budget? Anong klaseng proseso ang hindi pwedeng i-record o i-review ng publiko?
Tanong pa niya, gusto ba talaga nilang sundin ang panawagan ng Pangulo para sa reporma sa budget? O nagkukunwari lang? (Richard Mesa)


