SA PANAHONG todo-kayod ang mga Pilipino, todo-kayod din ang mga scammers na naghahanap ng mabibiktima ng isa sa mga pinakausong cybercrime ngayon—ang phishing.

Ang phishing ay isang uri ng scam kung saan kinukuha ng mga scammer ang mga personal na impormasyon gaya ng Mobile Personal Identification Number (MPIN) at One-Time Password (OTP) upang ma-access ang account ng mga biktima at tangayin ang laman nito.

Maraming mga paraan sa pagsasagawa ng phishing, gaya na lang ng paggamit ng pekeng website (online gambling scam), kahina-hinalang mga premyo at rewards (fake promo) at mga nagpapanggap na mga official representatives.

Upang hindi mapasubo sa panloloko ng mga scammer, sundin lamang ang mga tips na ito:

*I-activate ang multi-factor authentication

Maliban sa MPIN o password, gumamit ng karagdagang seguridad gaya ng OTP. Ang GCash ay may DoubleSafe Face ID kung saan kakailanganin muna ng selfie scan para maglog-in sa panibagong device para sigurado na tanging Verified Account Owner lang ang may access sa account.

*Wag basta-basta mag-click ng link

Kapag nakatanggap ng mensaheng nagsasabing nanalo ka sa lotto o papremyo mula sa hindi kilalang numero, ‘wag agad paniwalaan. Sumali ka nga ba sa raffle? Saan ka nanalo? Paano nila nakuha ang numero mo?

Tandaan na hindi kailanman magpapadala ang GCash ng links via SMS, email, Messenger o kung ano pang messaging app, kaya huwag mag-click ng kahit anong link na nagkukunwaring galing sa GCash.

*Tingnan nang maigi ang mensahe ng OTP request

Sa mga lehitimong transaksyon, madalas hingin ang OTP bilang karagdagang seguridad. Kapag nakatanggap ng OTP sa pamamagitan ng text message, ugaliin na basahin ang kabuuan nito upang masigurado na tugma ito sa transaksyon na nais mong gawin.

Kung hindi ka nag request ng OTP o kung magkaiba ang laman ng mensahe sa nais mong transaksyon, huwag ilalagay ang OTP sa site o ibigay ito kanino man, para maiwasan na ma-link ang iyong account sa ibang device.

*‘Wag magpapadala kapag minamadali ng iba

Kapag nakatanggap ng advisory na minamadali ang paghingi ng personal information, kadalasang senyales ito ng phishing scam. Kapag may totoong problema sa isang kumpanya, palagi kayong mabibigyan ng tamang oras upang maresolba ang isyu at hindi ito kailanman mangangailangan ng MPIN o OTP.

Kapag nakatanggap ng message o tawag na nagsasabing on-hold ang inyong GCash account, tignan muna kung totoo at buksan ang inyong app. Gawin lamang sa opisyal na GCash app ang lahat ng transaksyon, at hindi sa pamamagitan ng tawag o messaging apps.

Alalahanin na hindi kailanman nagreresponde ang GCash sa mga katanungan sa pamamagitan ng messaging apps.

*Huwag i-share ang MPIN at OTP

Ang mga phishing scam ay natutuloy kapag nakuha na ng kriminal ang impormasyon tulad ng MPIN at OTP. Ang pinakamadaling paraan para maiwasang maging biktima ay huwag kailanman ibigay ang MPIN at OTP kahit kanino. Tandaan na hindi kailanman hihingiin ng GCash ang inyong MPIN at OTP.

I-report lang sa GCash Help Center ang mga kahina-hinalang aktibidad ukol sa iyong GCash account, o i-message si Gigi sa website gamit ang, “I want to report a scam.”

SINUSPINDE ng Philippine National Railways (PNR) ang operasyon nito sa Laguna simula noong nakaraang Huwebes habang ang mga bagon ay sasailalim sa maintenance works.

Ginagawa ang maintenance upang masiguro ang kaligtasan ng mga pasahero ayon sa Department of Transportation (DOTr).

Ayon sa DOTr ang train na umaalis ng 6:30 ng umaga mula Calamba papuntang San Pablo at ang 6:25 ng umaga mula San Pablo papuntang Calamba ay hinto muna ang operasyon simula noong Biyernes hanggang wala pang anunsyo kung kailan muling bubuksan ang operasyon.

Samantala, sa sektor pa rin ng railways sinabi ng DOTr na baka mag desisyon sila na hindi na ipagpatuloy ang multi-billion-peso loan reapplication sa China para sa Philippine National Railways Bicol na proyekto hanggang December habang ang China ay walang pa rin sagot.

“China has not yet confirmed as to whether the P142 billion loan agreement for the Philippine National Railways (PNR) South Long-Haul Project will continue. Therefore, after a year and two months before this Committee hearing, the secretary had advised the team to meet with the China Eximbank, to ask them, do you really want us to give us a loan of P142 billion? Otherwise, without it, there is no civil works contract” wika ni DOTr undersecretary Cesar Chavez.

Dahil dito, inulit ng DOTr na sa December pa sila  magkakaron ng desisyon kung kanilang hindi na itutuloy ang consultancy contract ng nasabing railway line.

“By the end of December, the DOTr will have to go back to NEDA to ask for guidance whether to still request funding from the China Eximbank or to terminate the project management consultancy, and also to withdraw the application, the reapplication for the China Eximbank,” dagdag ni Chavez.

Noong nakaraan taon ay nagbigay ng utos si President Ferdinand Marcos, Jr. sa DOTr na makipag renegotiate sa China para sa loan agreements ng mga proyekto sa railways matapos na kanselahin ng dating admistrasyon ang loan application.

Ang mga nasabing proyekto sa railways na nakahanay ay ang Subic-Clark Railway na may halagang P142 billion, Philippine National Railways South Long-Haul na may halagang P51 billion, at ang Mindanao Railway-Digos segment na may halagang P83 billion.

Dagdag pa ni Chavez na ang pamahalaan ay maaari pa rin na ipagpatuloy ang proyekto ng PNR South Long-Haul sa pamamagitan ng pagutang sa ibang bansa o di kaya ay mga financial institutions. Puwede rin na magawa ito sa pamamagitan ng public-private partnership.

“We may go to JICA, we may go to Asian Development Bank, we may go to foreign partners for the electromechanical and the government will still be in charge of the right of way of Civil Works with a private contractor,” saad ni Chavez. LASACMAR