Nagkakaisa at naninindigan ang mga lisensyadong online gaming operator, ang Philippine Amusement and Gaming Corporation at ang mga makabago at responsableng mambabatas sa panawagang lumikha ng mas mahigpit na regulasyon–at hindi ganap na pagbabawal–upang masiguro ang kaligtasan ng mga Pilipinong manlalaro, at mapanatili ang pag-usbong ng ekonomiya ng bansa.

Habang pinagdedebatehan sa Kongreso ang iba’t ibang panukala na naglalayong ipagbawal ang online gaming o limitahan ang mga daluyang pinansyal kaugnay nito, nagbababala ang mga lehitimong operator na ang ganap na pagbabawal ay hindi magiging epektibo sa pagpigil sa mga Pilipino sa paglalaro; bagkus, itutulak pa lalo nito ang milyon-milyong Pilipino sa itim na merkado, tungo sa mga namamayagpag na ilegal na operator.

Hindi nabubura ng pagbabawal ang online gaming. Ang tanging binubura nito ay ang mga pananggalang na dapat sana ay magsisilbing proteksyon sa mga Pilipino. Malinaw ang katotohanan: magpapatuloy ang mga manlalaro na maglaro. Pipili lamang sila kung itutuloy nila ito sa mga lisensyado at ligtas na plataporma na sumusunod sa mga regulasyon, o sa itim na merkado–sa mga ilegal na site na walang pananagutan.

May umiiral nang mga pananggalang para sa kaligtasan

Kasalukuyan nang pinapatupad ng lisensyadong sektor ng online gaming ang ilan sa mga pinakamahigpit na proteksyon sa Asya:

• Mahigpit na Know-Your-Customer at multi-factor authentication

• Masinsing pagsusuri at pagsiguro na wala ang kahit na sino mang manlalaro sa National Database of Restricted Persons ng PAGCOR
• Pagtiyak na lahat ng manlalaro ay edad 21 pataasR
• Mga kasangkapan upang tanggalin ang sarili (self-exclusion tools), at pagmomonitor ng kilos na maaaring mapanganib o at risk
• Sumunod sa mga patakaran ng mga patalastas o advertisement at siguruhing walang mapanlinlang na mga pahayag
• Pag-ambag sa pambansang kita, paglikha ng mga trabaho, at pag-unlad ng teknolohiya

Bawat pisong ginugol sa lisensyadong plataporma ay sumusuporta sa mga pampublikong serbisyo – mga paaralan, ospital, at kalsada – at tumutulong na mapanatiling ligtas ang bawat pamilyang Pilipino sa pamamagitan ng regulasyon. Sa kabilang banda, ang bawat pisong ginugol sa ilegal na site ay perang ninakaw mula sa komunidad at dumidiretso sa mga ilegal na operator na walang pakialam sa ating mga batas.

Mga aral mula sa mundo, lokal na realidad

Ipinupunto ng industriya ang mga aral mula sa mundo na nagpapatunay ng panganib ng ganap na pagbabawal. Sa 195 bansa sa buong mundo, 177 ang pumili na isailalim ang online gaming sa regulasyon. Ang natitirang 18 na bansa, kasama ang North Korea, Iran, at Somalia ay mayroong mga ganap na pagbabawal, at walang nagtagumpay sa pagpigil sa underground o ilegal na gaming. Noong 2006, nagkaroon ng pagbabawal sa Estados Unidos, at nahikayat lamang ang mga Amerikanong manlalaro na mga offshore sites na hindi sumailalim sa regulasyon. Noong 2013, trinabaho ng Estados Unidos na gawing legal ang online gaming upang makontrol muli ang industriya, at nakapagbigay ito ng US$ 71.9 bilyon na kita, at higit US$ 15 bilyon na buwis. Nakita rin ito ng mga bansang Sweden, Brazil, Colombia at Argentina: ang pagbabawal ay nagsisilbing mitsa ng mas malaking krimen; habang susi naman ang regulasyon sa pagkontrol at paggamit nito tungong pang-unlad.

Ang kaso ng Pilipinas

Pareho ang kuwento ng mga numero sa Pilipinas. Mula nang palawaking ang mga legal na online gaming platform at isailalim ang mga ito sa regulasyon noong 2022, umakyat mula P12.3 bilyon tungo sa P54 bilyon ang kinolektang license fees ng PAGCOR noong 2024. Ang pondong ito ay direktang napunta sa mga proyektong pambansa na pinakikinabangan ng bawat Pilipino. Umabot naman sa P112 bilyon ang kabuoang kita ng PAGCOR, at halos kalahati nito ay mula sa online gaming. Mahigit 50,000 na Pilipino ang nagtatrabaho na ngayon sa sektor, karamihan sa mga matataas at mahahalagang posisyon sa teknolohiya, cybersecurity, creative design, at artificial intelligence.

Babala ng mga lisensyadong operator, ang hindi-pinag-isipang pagbabawal, o ang pag-alis ng mga lehitimong payment channel ay sisira lamang sa mga tagumpay na ito, bubura sa libo-libong trabaho, at ibibigay ang buong merkado sa ilegal na mga site. Sa mga ilegal na espasyong ito, mawawala ang lahat ng proteksyon ng mga manlalaro: hindi masisigurong edad 21 pataas lamang ang makakapaglaro, walang seguridad sa data, walang suporta sa problematikong pagsusugal, at walang kontribusyon sa pambansang ekonomiya.

Panawagan sa balanse at matalinong regulasyon

Sa halip na mga pagbabawal na magtutulak sa mga manlalaro na magtago, nanawagan ang industriya sa mga mambabatas na patatagin ang mga patakarang epektibo: maging mas mahigpit sa beripikasyon ng edad at identidad, linawin ang mga limitasyon para sa mga manlalarong at risk, patatagin ang mga pananggalang ng anti-money laundering, pabilisin ang pagsasara ng mga ilegal na site ng hindi lisensyadong operator, at palawakin pa ang edukasyon ng mga mamamayan tungkol sa karapatan bilang panlalaro at responsableng paglalaro.

Maging malinaw tayo: hindi kalaban ang online gaming na may maayos na regulasyon. Ang tunay na banta ay ang pag-usbong ng mga ilegal na operator na inuuna ang kita kaysa ang kapakanan ng mga Pilipino. Hindi takot ang mga legal na operator sa mas mahihigpit na patakaran; ang katotohanan, malugod nila itong tinatanggap. Ang kinatatakutan nila ay ang pagsuko ng kinabukasan ng digital na espasyo sa itim na merkado. Ito ang mas delikado.

Habang abala ang mga kapitbahay nating ASEAN gaya ng Singapore, Malaysia, at Vietnam sa modernisasyon ng kanilang mga regulasyon sa gaming upang higit na magkaroon ng mga investment at protektahan ang mga manlalaro, nanganganib ang Pilipinas na maiwan kung paiiralin ang mga batas na nakabatay sa takot. Bubuwagin ng ganap na pagbabawal ang isang industriyang napatunayan nang kayang lumikha ng trabaho, patatagin ang teknolohiya, at maghatid ng bilyong piso sa kita sa ilalim ng wastong pamamahala. Panawagan sa mga regulator: huwag nang magbukas pa ng mga pinto sa paglabag ng batas. Panatilihing legal, panatilihing ligtas, at panatilihing tunay na Pilipino ang industriya.

Muling pinagtitibay ng mga lisensiyadong online gaming operator ng bansa ang kanilang pangako na makipagtulungan sa pamahalaan, mga regulator, at mga komunidad upang matiyak na ang online gaming ay nananatiling ligtas, malinaw, at may tunay na benepisyal para sa sambayanang Pilipino.

LAGDA NG MGA LISENSYADONG ONLINE GAMING OPERATOR SA PILIPINAS :

1. World Platinum Technologies Inc

2. AB Leisure Exponent, Inc.

3. Total Gamezone Xtreme, Inc.

4. Gamemaster Integrated, Inc.

5. Lucky Taya Gaming Corp.

6. Stotsenberg Leisure Park & Hotel Corporation

7. Igo Digital High Technology Inc.

8. Megabet Corp.

9. Gavin Ventures Inc.

10. Gotech Entertainment Inc.

11. Meta Interactive Software Solutions, Inc.

12. Nextstage Entertainment Inc.

13. Webzoid System Solutions Corporation

14. Trojan Wells Entertainment Corp.

NAGPAABOT ng tulong si re-elected Leyte 1st District Rep. Ferdinand Martin Romualdez kasama ang Tingog Party-list sa halos nasa 600 pamilyang nawalan ng tirahan matapos magkaroon ng sunog sa Barangay Addition Hills nitong nakalipas na Hulyo 5.

Sa pakikipagtulungan ng Department of Social Welfare and Development (DSWD) at opisina ni Mandaluyong City Rep. Alexandria “Queenie” Pahati Gonzales, ay naglaan ng agarang tulong ang mga ito sa mga residente.

“Ang ganitong mga trahedya ay pagsubok sa ating katatagan, pero panahon din ito ng pagkakaisa. Ang ating tanggapan, kasama ang Tingog at mga kasamahan sa Kongreso, ay handang tumugon saan man at kailanman,” ani Romualdez.

Nagsimula ang relief operations nitong Hulyo 6 sa pamamagitan ng pamamahagi ng pagkain sa nasa 1,000 indibidwal at halos 600 relief packs, na naglalaman ng bigas, canned goods, noodles at kape, sa parking area ng Mandaluyong College of Science and Technology.

Pinasalamatan naman ni Gonzales sina Romualdez, Tingog Party-list at ang Marcos administration sa pamamagitan ng DSWD sa agarang tulong.

Simula Hulyo 14, ang DSWD ay magpapalabas ng P10,000 financial assistance kada pamilya sa ilalim ng Assistance to Individuals in Crisis Situation (AICS) program. Nasa total na P6 million ang inaayos bilang tulong sa pagbangon ng mga pamilyang nasunugan.

“This is a time for action, not just empathy. We are committed to making sure that government support reaches the ground quickly and meaningfully. For every family affected by this fire, we want you to know you are not alone. We will be with you every step of the way,” pahayag ni Romualdez. (Vina de Guzman)

MAGSASAGAWA ng imbestigasyon ang Department of Labor and Employment (DOLE) sa naganap na pagsabog sa loob ng gun manufacturing company sa Barangay Fortune, Marikina City noong Lunes na kumitil ng buhay ng dalawang manggagawa at ikinasugat ng iba pa.

Ayon kay Labor Secretary Bienvenido Laguesma, partikular na inatasan ang DOLE-NCR na mag-imbestiga upang makapagbigay ng tulong sa mga manggagawa at para makabuo ng rekomendasyon upang matugunan ang sitwasyon at maiwasan ang katulad na pangyayari na maaaring maglagay sa panganib sa kaligtasan ng mga manggagawa.

Sinabi ni Laguesma na ipapatupad ang Work Stoppage Order laban sa pasilidad depende sa resulta ng imbestigasyon.

Binigyang-diin ni Laguesma na kalusugan at kaligtasan ng lahat ng mangaggawa ang una at pangunahin ang seryosong alalahanin ng DOLE partikular sa mga kumpanya kung saan mataas ang mga panganib sa buhay ng mga mangagagwa.

Sa inisyal na imbestigasyon ng Marikina City Police, nalaman na ang kahon na naglalaman ng primer ay biglang sumabog sa loob ng factory. (Gene Adsuara)

NAGPATUPAD ang Pamahalaan ng Lungsod ng Malabon ng bagong ordinansa na nagbibigay ng documentary relief assistance sa mga Malabueño na naapektuhan ng sunog at iba pang kalamidad, na hindi kailangan magbayad ng authentication ng dokumento at record verification fees kapag kumukuha ng official local records.

Ang Ordinansa ng Lungsod Blg. 11-2025, na kilala bilang “Documentary Relief Assistance to Fire and Other Victims of Natural Calamities Ordinance,” ay nilagdaan ni Mayor Jeannie Sandoval at ng Konseho ng Lunsod upang makatulong sa pagpapagaan ng pasanin sa mga apektadong pamilya sa pamamagitan ng pagwawaksi ng mga bayarin para sa pagkuha ng birth, marriage, at death certificates.

Ang panukala ay bahagi ng patuloy na pangako ng lungsod na suportahan ang mga biktima habang sila ay nagre-rekober at muling buuin ang kanilang buhay.

Sa pamamagitan po ng ordinansang ito, nais po natin matulungan ang ating mga mahal na Malabueño na naapektuhan ng sunog at iba pang unos. Alam po natin ang bigat na nararanasan nila, kaya naman po ito ay ating ipinatupad para makatulong at mabawasan ang kanilang alalahanin lalo na’t mahalaga ang magkaroon ng mga dokumento para sa kanilang pagkakakkilanlan at iba pang pangangailangan. Naririto lamang po ang pamahalaang lungsod upang umagapay sa inyo,” ani Mayor Jennie.

Maaaring mapakinabangan ng mga karapat-dapat na residente ang kanilang exemption sa loob ng isang taon, sa pamamagitan ng City Civil Registry Office sa pakikipag-ugnayan sa City Social Welfare and Development Office.

Isang beses lang ibibigay ang pribilehiyo sa awtorisadong indibidwal— may-ari ng bahay, kanyang asawa, magulang, direktang inapo, tagapag-alaga o institusyon na legal na namamahala sa kanya (kung menor de edad), o sa korte o tamang pampublikong opisyal sa tuwing talagang kinakailangan sa administratibo, hudisyal, o iba pang mga paglilitis upang matukoy ang pagkakakilanlan ng isang tao.

Ang mga dokumentong inisyu sa ilalim ng ordinansang ito ay magkakaroon ng parehong bisa tulad ng mga naproseso nang may mga bayarin at hindi mawawalan ng bisa. Ang pribilehiyo ay hindi maililipat at maaari lamang ibigay sa mga kwalipikadong indibidwal.

Upang mapigilan ang pang-aabuso, ang ordinansa ay nagpapataw ng mga parusa para sa maling representasyon o mga paglabag.

“Mayroon pong mga sakuna na hindi natin inaasahan gaya ng sunog. Pero makasisiguro po ang bawat Malabueño na tayo ay nakahandang tumulong, at magbigay ng agarang pagrespondee. Makakaasa po ang mga Malabueño na tayo ay palaging nakaalalay sa kanilang mga pangangailangan,” pahayag naman ni City Administrator Dr. Alexander Rosete. (Richard Mesa)

INATASAN ni Manila Mayor  Francisco “Isko Moreno” Domagoso ang lahat ng telecommunications at utility firms na kumuha ng lisensiya direkta sa Meralco bago magkabit ng linya sa kanilang mga poste sa Lungsod ng Maynila

Inanunsiyo ito ni Domagoso sa Meralco anti-urban light campaign,  taliwas sa unang nakasanayan na inaaprubahan ng local government.

“All those telcos or any other services na gagamitin ang Meralco, hindi na po kayo pupuwedeng magkabit. Simula last week, sinabi ko na ito kay Andres at Engr. Randy,” sinabi ni Domagoso

“Ngayon, ni-reverse kasi they know better than us. They understand very well kung ano lang dapat ang nakasampay dyan. Ang ginawa ko, as a matter of policy, it is now Meralco who will say yes or no kung kayo ay makakapaglatag sa poste ng Meralco. If it is feasible, I don’t think Meralco will deny your request. If it is not, then we will heed and follow the direction of Meralco,” ayon pa sa Alkalde

Ang kautusan ay bunsod sa kanyang  Executive Order No. 6 na nagmamandato sa pag-aalis at pagre-regulate sa mga buhol-buhol  na mga linya ng telepono at kable ng TV  o ang tinatawag na “spaghetti wires” sa Lungsod ng Maynila.

“The least we can do is to be grateful to Meralco na at least may nakikinig sa amin at may tumutugon sa panawagan at request ng taumbayan. Kahit papaano, may 2 million kilos of unnecessary and unutilized, unusable wires,” ayon pa sa Alkalde.

Sinuportahan naman ni Meralco Vice President and Corporate Communications Head Joe Zaldarriaga ang isinasagawang clean-up drive ng Alkalde.

Paliwanag ni Zaldarriaga na ang mga buhol-buhol na linya ng kuryente at kable ay naikabit na walang koordinasyon sa kanila noong panahon ng pandemya.  (Gene Adsuara)